ساک‌های دستی یکی از گزینه‌های جایگزینی کیسه‌های پلاستیکی

ساک‌های دستی  یکی از گزینه‌های جایگزینی کیسه‌های پلاستیکی
انتشار : 1395/07/11

همگام با تحول تکنولوژی و تولید محصولات جدید، متاسفانه سرانه ضایعات و آسیب به محیط زیست و زندگی ما افزایش یافته است. زباله‌های پلاستیکی یکی از بزرگترین معضلات زیست محیطی جهان امروز است که به دلایل مختلف ازجمله قیمت ارزان به طور چشمگیری مورد استفاده قرار می‌گیرند. طبق آمار جهانی روزانه 3/5 میلیون تن زباله در سراسر دنیا تولید می‌شود که 32 درصد آن را مواد پلاستیکی تشکیل می‌دهند. این در حالی است که کیسه‌های پلاستیکی به تنهایی 7 درصد این حجم زباله‌ها را شامل می‌شوند. سهم ایران به تنهایی در تولید زباله به 40 هزار تن در روز می رسد. این میزان 1/15 درصد تولید زباله جهان است که متاسفانه 10/28 درصد این زباله ها را اقلام پلاستیکی تشکیل می دهند.

سالانه مقدار متنابهی از محصولات پلاستیکی در قالب بسته بندی و صنایع تکمیلی مورد مصرف قرار می گیرد ولی آیا همپای آن برای بازیافت بقایای آنها نیز فکری اندیشیده شده است؟
بازیافت پلاستیکی معضل بشریت
سال هاست که کشورهای پیشرفته به سمت مصرف کمتر پلاستیک و جایگزینی آن با ترکیبات برگشت پذیر به طبیعت یا طبیعت دوست پیش رفته اند. بسیاری از انجمن های دوست دار محیط زیست (NGO) سالانه تلاش می کنند تا استفاده صحیح از مواد را به صورت یک فرهنگ در آورند، اما متاسفانه حتی در چنین جوامعی فاصله بین شرایط موجود با شرایط ایده آل غیر قابل توصیف است.
کاغذ از نخستین ساخته های بشر بوده است که در صنایع بسته بندی مورد استفاده قرار می گرفته، و چه از لحاظ بهداشتی و چه از لحاظ قابلیت بازگشت به محیط زیست مناسب و ایده آل است. علاوه بر آن ارزان و سبک بوده و قابلیت استفاده در انواع روش های چاپ را نیز دارا است که از ویژگی های اساسی استراتژی های تبلیغات و بازاریابی محسوب می شوند. از دیدگاه علوم بازاریابی و تبلیغات، غیر قابل مشاهده بودن محصولی که در درون آن قرار می گیرد می تواند در بسیاری از موارد مشکل ساز باشد اما بزرگترین معضل استفاده از آن کمبود این ماده و آسیب غیرقابل ترمیم است که حین تولید به طبیعت وارد می شود.
جداسازی زباله از مبدا باید نهادینه شود
به گزارش سی.ان.ان میزان مصرف مشتقات پلاستیکی از جمله کیسه های پلاستیکی طی 50 سال اخیر، 20 درصد افزایش یافته است. از مهمترین دلایل استفاده از کیسه های نایلونی می توان به قیمت ناچیز آنها در مقایسه با کیسه های کاغذی و پارچه ای اشاره نمود، در صورتی که با دیدی عمیق تر، هزینه های امحاء، جمع آوری و خسارت های زیست محیطی آنها بسیار گزاف و غیر قابل محاسبه است. به عنوان مثال کیسه های نایلونی که به طور متوسط 500 سال در محیط باقی می مانند به علت سبکی به راحتی در محیط زیست پخش شده و ایجاد آلودگی پایدار می نمایند، تا جایی که امروزه مطابق با برآورد برنامه حفاظت از محیط زیست سازمان ملل متحد در هر 6/1 کیلومتر مربع از اقیانوس ها 46 هزار قطعه پلاستیکی شناور وجود دارد. گزارشات به دست آمده از انجمن های حمایت از حیوانات نشان داده که کیسه های پلاستیکی سالانه موجب خفگی و کشته شدن هزاران جاندار خشکی زی و به دام افتادن بسیاری از جانداران دریایی می شود. به علاوه ذرات سمی موجود در کیسه های پلاستیکی با قرار گرفتن در معرض نور آفتاب آزاد شده و می تواند وارد زنجیره غذایی شود. از طرفی روند سوزاندن آنها با تولید اسید کلریدریک، و گاز سمی دیوکسین موجب آلودگی هوا می شود.
گرچه روش بازیافت پلاستیک که امروزه در سراسر دنیا رواج پیدا کرده دومین راهکاری است که توانسته کمک شایانی به حفظ زیست نماید، اما ضعف عمده این طرح در مرحله جمع آوری ضایعات یکی از موانع اصلی موفقیت کامل آن به شمار می رود. متاسفانه در کشورهای در حال توسعه نظیر ایران حداکثر 3 درصد پلاستیک ها جمع آوری می شوند و فرهنگ جداسازی اقلام بازیافتی از مبدا هنوز در بسیاری از کشورها یا اصلا اجرا نمی شود و یا در برخی از کشورها از جمله ایران به درستی انجام نمی گیرد. در واقع چنین طرحی نیازمند بستر بینش و آگاهی است که فرهنگ سازی آن باید از محیط خانواده آغاز و در مدارس و دانشگاه ها به صورت یک عادت و فرهنگ اجتناب ناپذیر نهادینه شود. البته شهرداری تهران در این زمینه فعالیت های نسبتا خوبی را آغاز نموده، با این وجود حتی در بهترین شرایط، آموزش و فرهنگ سازی نیز تا رسیدن به شرایط ایده آل هنوز حداقل دو نسل انسانی باید جایگزین شوند.
استفاده چند باره از مواد اولیه بسته بندی بهترین روش کمک به محیط زیست
چگونه می توان در چنین شرایطی در عین ارایه بسته بندی زیبا، به حفظ محیط زیست نیز کمک نمود؟ شرکت ها و سازمان های دوست دار محیط زیست روش سومی را پیشنهاد داده اند که همانا استفاده چند باره از محصولات بسته بندی است. در این شیوه، ابزار بسته بندی عملا به صورت یک محصول جانبی زیبا و قابل استفاده برای حمل و نگهداری طولانی مدت طراحی شده اند که علاوه بر کاهش چشمگیر سرانه زباله خوانوار، با تکرار استفاده امکان توسعه و گسترش تبلیغات را برای تولید کننده فراهم آورده است.
شایان ذکر است که این روش بسته بندی نظیر سایر روش های موجود عمومیت نداشته و در کلیه صنایع نمی تواند مورد استفاده قرار گیرد. در ادامه نمونه ای از کاربرد شیوه مذکور در صنعت و برخی مزایای آن مورد اشاره قرار گرفته است.
ساک های دستی پارچه ای جایگزین کیسه های پلاستیکی
چند سالی است ساک های دستی پارچه ای در ایران نیز نظیر بسیاری از کشورهای پیشرفته و در حال توسعه به عنوان یک محصول جدید جانبی جایگزین کیسه های پلاستیکی شده است. این تغییر به خصوص در زمان برگزاری نمایشگاه های مختلف به وضوح قابل مشاهده است. بستر فرهنگ سازی برای ترغیب این جایگزینی تا جایی گسترش یافته که در بسیاری از کشورهای جهان در راستای کاهش استفاده از نایلون، هزینه آن به صورت جداگانه دریافت شده و به مصرف کننده تحمیل می شود.
از مزیت های عمده ساک های دستی پارچه ای می توان به ضریب مصرف این محصولات اشاره کرد، که به طور متوسط در دنیا 11 محاسبه شده است. به عبارتی پیش بینی می شود که هر ساک دستی پیش از معدوم و بازیافت شدن معمولا 11 بار مورد استفاده قرار می گیرد، در صورتی که کیسه های پلاستیکی ضریب مصرف 1 دارند. ضریب مصرف آن چنان که پیشتر مورد اشاره قرار گرفت از دیدگاه بازاریابی و تبلیغات نیز از اهمیت شایانی برخوردار است.
از دیگر مزیت های این محصولات علاوه بر مقرون به صرفه، کم حجم و سبک بودن می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • گذر هوا ( بسیار مناسب برای نان )
  • مقاومت بالا ( مناسب برای محصولات سنگین )
  • تنوع رنگ پذیری
  • قابلیت بازیافت

 بابک سامانیان ( دوماهنامه هنر بسته بندی)

[TICKET]

اشتراک گذاری